Wil je ook een winterslaap houden?

01-02-2016
Wil je ook een winterslaap houden?

Nu de dagen nog grauw en kouder worden, verzuchten mensen wel eens dat ze een winterslaap zouden willen houden. Lekker de hele winter in een knus, warm bed slapen en pas weer wakker worden als vogels het begin van de lente aankondigen. Een interessante vraag: kunnen mensen, net als dieren, een winterslaap houden?

Een groot deel van het dierenrijk bereidt zich op de een of andere manier op de winter voor. De winterslaap die sommige dieren houden is een fascinerend fenomeen waar veel onderzoek naar wordt gedaan. In feite slapen dieren helemaal niet tijdens de winterslaap: ze bevinden zich in een toestand tussen slaap en wakker in en de hersenen liggen vaak helemaal stil. Daarnaast vertraagt de hartslag en de ademhaling, gaat de lichaamstemperatuur soms drastisch naar beneden en worden vetreserves aangesproken. Gevolg: het dier hoeft in de koude winter geen energie te verspillen en heeft een grotere kans om te overleven.


Zo normaal als de winterslaap in het dierenrijk is, zo abnormaal is dit gegeven bij de mens. De mens kan de winter prima overleven en is dus van nature niet geprogrammeerd om een winterslaap te houden. Een goede, dikke winterjas en de kachel een paar graden hoger is immers voldoende om de winter te overleven! Toch houdt het de wetenschap bezig: is de mens kunstmatig in een winterslaap te brengen?

Hoogleraar biologische psychologie Ton Coenen doet onderzoek naar slaap. Hij is heel resoluut: “Nee, mensen kunnen geen winterslaap houden. Dat heeft te maken met de regulatie van de lichaamstemperatuur bij de mens. Een warmbloedig dier, wat een mens in feite is, kan zijn lichaamstemperatuur langdurig op een optimale waarde handhaven. Als de omgevingstemperatuur daalt, verzet het lichaam zich tegen afkoeling door allerlei beschermende maatregelen, zoals isolatie, vernauwing van de bloedvaten en spiercontracties - bewegen en rillen. Zo wordt de lichaamstemperatuur gehandhaafd. Wordt het te koud, dan gaat afkoeling optreden, met de dood als gevolg. Inderdaad een egel - ook warmbloedig - houdt wel een winterslaap. Daarvoor zijn wat aanpassingen nodig. Winter slapende vogels en zoogdieren kunnen hun temperatuurregelsysteem vanaf een bepaalde omgevingstemperatuur op een lagere waarde instellen, als ze tenminste intern op de winterslaap zijn voorbereid. Zo kunnen ze afkoelen - zelfs tot enkele graden boven het vriespunt - zonder fatale gevolgen. Uiteraard gaan alle fysiologische functies, zoals metabolisme, ademhaling en hartslag, met deze verlaging mee. Winterslaap lijkt overigens wel veel op slaap, maar het is geen slaap, meer een soort fysiologisch coma.

Maar er is bekend dat de 19-jarige Chiara  officieel het enige Belgische meisje dat aan 'Het Schone Slaapster'-syndroom lijdt. De jongedame viel op 2 november 2013in slaap en ontwaakte pas op 17 januari 2014. Artsen wilden de dame aanvankelijk laten opnemen in de psychiatrie, maar dit lot bleef haar bespaard. Volgens de Gazet van Antwerpen sliep Chiara dus 77 dagen lang en vorig jaar zelfs zo'n drie maanden aan een stuk door. Er zijn wereldwijd maar enkele gevallen bekend van mensen die zo'n winterslaap houden, hoewel die bij sommige andere zoogdiersoorten gebruikelijk is. Het syndroom is niet te behandelen, maar mensen kunnen er rond hun twintigste wel uitgroeien.

NASA is serieus bezig om mensen in winterslaap te brengen voor ruimte reizen. Een reis naar een andere planeet duurt allesbehalve kort, waardoor het een probleem wordt om genoeg voedsel en water mee te nemen om de astronauten in leven te houden. Een mogelijke oplossing? Diepe slaap, of specifieker, een gecontroleerde vorm van onderkoeling die resulteert in torpor, een soort winterslaap. Mensen naar een andere planeet krijgen zorgt voor een hoop technische en logistieke uitdagingen, die NASA probeert op te lossen met innovaties als het Z-2 ruimtepak. Eén van de grootste hordes is uitvinden hoe een bemanning uitgerust kan worden met genoeg voedsel, vermaak en voorzieningen om de reis van 180 dagen te overleven – zonder dat dit alles over budget gaat en ok nog allemaal in de beperkte ruimte van een ruimteschip past. NASA financiert nu onderzoek naar de technologie die nodig is om mensen maandenlang te laten slapen.

Zo zie je maar weer er kan dus wel een mogelijkheid worden om je wens voor een winterslaap te houden plaats kan vinden in de toekomst

 

Ontspanning Stop de stress! Deze website is gemaakt met de Websitemachine.nl